OFAC چیست؟ OFAC مخفف Office of Foreign Assets Control، یعنی دفتر کنترل دارایی‌های خارجی، نهادی در وزارت خزانه‌داری آمریکاست که فهرست اشخاص و نهادهای تحریم‌شده، موسوم به فهرست SDN، را منتشر می‌کند و از سال ۲۰۱۸ آدرس کیف پول ارز دیجیتال را هم در این فهرست ثبت می‌کند. برای کاربر ایرانی، اهمیت این موضوع از آنجاست که در سال ۲۰۲۶ چند صرافی ارز دیجیتال ایرانی به‌طور رسمی در این فهرست قرار گرفته‌اند و هر تراکنشی که مستقیم یا با چند واسطه به این آدرس‌ها برسد، می‌تواند در سیستم‌های ضد پولشویی صرافی‌ها و صادرکنندگان استیبل‌کوین علامت‌گذاری شود. در این مطلب، قاعده، دامنه اثر آن و راه بررسی پیش از معامله را فقط بر پایه منابع رسمی خزانه‌داری آمریکا مرور می‌کنیم.
OFAC چیست و مخفف چه عبارتی است
به گفته صفحه معرفی OFAC، این دفتر بخشی از معاونت تروریسم و اطلاعات مالی وزارت خزانه‌داری آمریکاست و رسما در دسامبر ۱۹۵۰ شکل گرفت؛ زمانی که رئیس‌جمهور وقت آمریکا وضعیت اضطراری ملی اعلام کرد و دارایی‌های چین و کره شمالی را که در حوزه قضایی آمریکا بودند مسدود کرد. ابزار اصلی OFAC در عمل فهرست SDN است: فهرستی از اشخاص، شرکت‌ها و نهادهایی که دارایی‌شان باید مسدود شود و اشخاص آمریکایی نباید با آن‌ها معامله کنند.
OFAC در پرسش‌های متداول مربوط به ارز مجازی تصریح می‌کند که تعهدات تحریمی در تراکنش ارز دیجیتال همان تعهدات تراکنش با ارز رایج است. یعنی اشخاص آمریکایی باید دارایی اشخاص فهرست SDN و نهادهایی را که ۵۰ درصد یا بیشتر متعلق به اشخاص مسدودشده‌اند مسدود کنند و از معامله با آن‌ها دوری کنند. همین صفحه از کسب‌وکارهای ارز دیجیتال می‌خواهد برنامه انطباق مبتنی بر ریسک داشته باشند که معمولا شامل غربالگری فهرست تحریم است.
البته OFAC تنها مرجع تحریم نیست. نهادهای دیگری هم فهرست‌های تحریم خود را دارند و پلتفرم‌ها و ابزارهای بررسی ریسک معمولا چند فهرست را با هم در نظر می‌گیرند.
فهرست SDN و آدرس‌های کیف پول تحریم‌شده
طبق همان پرسش‌های متداول، OFAC آدرس‌های ارز دیجیتال را به فهرست SDN اضافه می‌کند تا شناسه‌های مرتبط با اشخاص مسدودشده را به اطلاع عموم برساند. هر آدرس در فیلدی با عنوان Digital Currency Address و نماد ارز ثبت می‌شود؛ مثلا XBT برای بیت‌کوین و ETH برای اتریوم، و در اقدامات سال ۲۰۲۶ برچسب TRX هم برای آدرس‌های شبکه ترون به کار رفته است. چند نکته عملی از متن رسمی OFAC:
- فهرست کامل نیست: OFAC صریحا می‌گوید فهرست آدرس‌هایش احتمالا جامع نیست. پس نبودن یک آدرس در فهرست به معنای پاک بودن آن نیست.
- مسدودسازی و گزارش: دارایی ارز مجازی که باید مسدود شود، باید ظرف ۱۰ روز کاری به OFAC گزارش شود و تا وقتی مسدود است، هر سال دوباره گزارش شود.
- نهاد مسدود بدون نام در فهرست: در پرسش ۱۲۵۰ آمده است که صرافی‌های ارز دیجیتال ایرانی در تعریف «موسسه مالی ایرانی» می‌گنجند و طبق مقررات تحریم ایران، صرف‌نظر از اینکه نامشان در فهرست SDN باشد یا نه، مسدود به شمار می‌آیند.
جدول زمانی تحریم‌های مرتبط با ارز دیجیتال و ایران
جدول زیر فقط مواردی را آورده که در بیانیه‌ها و اعلان‌های رسمی خزانه‌داری آمریکا آمده است. این فهرست همه اقدامات تحریمی را پوشش نمی‌دهد.
| تاریخ | اقدام | نکته مرتبط با کیف پول |
|---|---|---|
| ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸ | تحریم علی خراشادی‌زاده (Ali Khorashadizadeh) و محمد قربانیان، دو فرد مقیم ایران که به گفته خزانه‌داری، بیت‌کوین حاصل از باج‌افزار SamSam را به ریال تبدیل می‌کردند (بیانیه رسمی) | نخستین بار که OFAC آدرس ارز دیجیتال را به افراد تحریم‌شده نسبت داد؛ دو آدرس بیت‌کوین |
| ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ | تحریم دو صرافی ثبت‌شده در لندن به نام‌های Zedcex و Zedxion به دلیل ارتباط با سپاه (اعلان OFAC) | هفت آدرس با برچسب TRX برای Zedcex ثبت شد |
| ۲ ژوئن ۲۰۲۶ | تحریم نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس و شماری از مدیران نوبیتکس (بیانیه رسمی) | بیانیه می‌گوید نوبیتکس در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰ درصد ورودی‌های دارایی دیجیتال ایران را پردازش کرده است |
| ۷ اوت ۲۰۲۶ | تحریم صرافی آبان تتر و شبکه Shelbit (بیانیه رسمی) | در اعلان OFAC آدرس‌هایی با برچسب XBT، ETH، TRX، SOL و BNB برای برخی از این اشخاص ثبت شده است |
| ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ | تحریم صرافی بیت‌بانک که به گفته خزانه‌داری تحت کنترل بابک زنجانی است (بیانیه رسمی) | بیانیه از انتقال بیت‌کوین به ارزش صدها میلیون دلار در ژوئن و ژوئیه ۲۰۲۶ خبر می‌دهد |
تحریم صرافی‌های ایرانی برای کاربران چه معنایی دارد
تحریم یک صرافی به این معنا نیست که نام تک‌تک کاربران آن در فهرست SDN ثبت شده است. فهرست شامل اشخاص و نهادهای مشخصی است که به‌طور رسمی نام برده شده‌اند. اما اثر عملی برای کاربر عادی از مسیر دیگری می‌رسد: صرافی‌های بین‌المللی، کیف پول‌های امانی و صادرکنندگان استیبل‌کوین آدرس‌های مرتبط با نهادهای تحریم‌شده را در سیستم‌های خود علامت‌گذاری می‌کنند و کیف پولی را که با آن‌ها در ارتباط بوده با دقت بیشتری بررسی می‌کنند. نتیجه می‌تواند نگه داشتن واریز، درخواست توضیح درباره منشا وجوه یا محدود شدن حساب باشد.
بعد دیگر، ریسک تحریم ثانویه است. OFAC در پرسش ۱۲۵۷ می‌گوید موسسات مالی خارجی و دیگر اشخاص غیرآمریکایی که با صرافی‌های تحریم‌شده نوبیتکس، والکس، بیت‌پین، رمزینکس و آبان تتر معامله کنند، ممکن است خود با تحریم روبه‌رو شوند. همین تهدید دلیل اصلی سخت‌گیری پلتفرم‌های خارجی در برابر وجوهی است که منشا آن به این صرافی‌ها برمی‌گردد. برای آشنایی با سازوکار فریز تتر توسط صادرکننده، که با مسدود شدن حساب در یک صرافی فرق دارد، مطلب فریز USDT چیست و چرا اتفاق می‌افتد را بخوانید.
این مطلب تحلیل ریسک است و مشاوره حقوقی نیست؛ برای پرسش‌های حقوقی درباره وضعیت خودتان باید با متخصص همان حوزه مشورت کنید.
ریسک مستقیم و غیرمستقیم: وقتی فقط با یک آدرس تحریمی تراکنش داشته‌اید
همه ارتباط‌ها با آدرس‌های تحریمی وزن یکسانی ندارند و در تحلیل آنچین دو نوع مواجهه از هم جدا می‌شوند:
- مواجهه مستقیم: کیف پول شما مستقیم از آدرس تحریمی وجه گرفته یا به آن وجه فرستاده است. این جدی‌ترین سطح ریسک است، چون آدرس شما فقط یک گام با شناسه ثبت‌شده در فهرست فاصله دارد.
- مواجهه غیرمستقیم: منبع تحریمی یک یا چند واسطه عقب‌تر است. مثلا آدرس A از آدرس تحریمی وجه گرفته، به B فرستاده و B به شما. هرچه واسطه‌ها بیشتر و سهم وجه آلوده کمتر باشد، معمولا ریسک کمتر است، اما صفر نمی‌شود.
نمونه رایج برای کاربر ایرانی، خرید تتر از فروشنده ناشناس در معامله همتا به همتاست: اگر کیف پول فروشنده پیش‌تر از یک صرافی تحریم‌شده وجه گرفته باشد، تتری که به شما می‌رسد همان سابقه را با خود می‌آورد. اگر آن وجه را دوباره جابه‌جا کنید، ریسک به آدرس‌های بعدی هم منتقل می‌شود. برای جزئیات بیشتر، مطلب تفاوت ریسک مستقیم و غیرمستقیم در تحلیل آنچین را بخوانید.
چطور قبل از معامله آدرس را از نظر تحریم بررسی کنیم
این ریسک را باید پیش از معامله سنجید، نه بعد از آن. چند عادت مفید:
- پیش از دریافت تتر از فروشنده ناشناس، آدرس او را بررسی کنید و فقط به ادعای او درباره منشا وجوه بسنده نکنید.
- پیش از واریز به یک صرافی، مطمئن شوید وجهی که در کیف پول دارید از مسیر یک نهاد تحریم‌شده نیامده است.
- به گزارش منبع وجوه توجه کنید، نه فقط به امتیاز نهایی؛ ببینید ریسک از کجا آمده و مستقیم است یا غیرمستقیم.
- کیف پولی را که برای معاملات تکراری استفاده می‌کنید در فهرست رصد بگذارید تا در صورت تغییر ریسک باخبر شوید.
SafeON آدرس‌های ترون و BNB Smart Chain را از نظر مواجهه با آدرس‌های تحریم‌شده OFAC و ارتباط با صرافی‌های مرتبط با ایران بررسی می‌کند، منشا وجوه را در چند گام ردیابی می‌کند و امتیاز ریسک ۰ تا ۱۰۰ را همراه با دلایل آن نشان می‌دهد؛ وضعیت فریز تتر در اتریوم هم قابل بررسی است. برای بررسی سریع فهرست سیاه، صفحه بررسی بلک‌لیست کیف پول را ببینید یا مستقیم وارد شوید: بررسی ریسک کیف پول در SafeON. SafeON دارایی فریزشده را آزاد یا بازگردانی نمی‌کند و نتیجه آن نظر حقوقی نیست.
سؤالات متداول
OFAC مخفف چیست؟
OFAC مخفف Office of Foreign Assets Control به معنای دفتر کنترل دارایی‌های خارجی است که زیر نظر وزارت خزانه‌داری آمریکا فعالیت می‌کند و فهرست تحریم SDN را منتشر می‌کند.
آیا کیف پول شخصی ایرانی‌ها تحریم می‌شود؟
فهرست SDN شامل اشخاص و نهادهایی است که به‌طور رسمی نام برده شده‌اند و ملیت به‌تنهایی باعث ثبت آدرس در آن نمی‌شود. با این حال، کیف پولی که با آدرس‌های صرافی‌های تحریم‌شده تراکنش داشته، ممکن است در سیستم‌های ضد پولشویی پلتفرم‌های بین‌المللی پرریسک دیده شود.
اگر از آدرس تحریم‌شده تتر دریافت کنم چه می‌شود؟
کیف پول شما مواجهه مستقیم با آن آدرس پیدا می‌کند و صرافی‌ها ممکن است واریز بعدی شما را نگه دارند یا درباره منشا آن توضیح بخواهند. صادرکننده تتر هم می‌تواند آدرس‌های مرتبط با تحریم را در فهرست سیاه قرار دهد. پیامد دقیق به سیاست هر پلتفرم بستگی دارد و این پاسخ مشاوره حقوقی نیست.
مجوز OFAC چیست؟
طبق پرسش ۷۴ از پرسش‌های متداول OFAC، مجوز اجازه‌ای از سوی OFAC برای انجام تراکنش‌هایی است که در غیر این صورت ممنوع بودند. مجوز عمومی یک دسته از تراکنش‌ها را پوشش می‌دهد و بدون درخواست قابل استفاده است، اما مجوز خاص در پاسخ به درخواست یک شخص یا نهاد صادر می‌شود و عمومی منتشر نمی‌شود. اینکه یک مجوز شامل وضعیت شما می‌شود یا نه، پرسشی حقوقی است.
آیا نتیجه بررسی SafeON نظر حقوقی است؟
خیر. گزارش SafeON یک سیگنال ریسک بر پایه تحلیل آنچین است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.