فرض کنید تتری را که هفته‌ی پیش خریده‌اید به آدرس فروشنده برمی‌گردانید و تراکنش رد می‌شود، یا می‌بینید آدرسی که از آن پول گرفته‌اید حالا در فهرست سیاه است. اولین سؤال این است: تترهای فریز شده چه می‌شوند؟ پاسخ کوتاه: موجودی تتر های فریز شده روی همان آدرس قفل می‌ماند و صاحب آدرس نمی‌تواند آن را جابه‌جا کند. بعد از آن، فقط خود شرکت تتر تصمیم می‌گیرد که آدرس فریز بماند، دارایی توقیف و دوباره صادر شود، یا آدرس آزاد شود. طبق داده‌ی رادار فریز SafeON، فقط بخش کوچکی از آدرس‌های فریزشده تا امروز آزاد شده‌اند.
تتر فریز شده یعنی چه و چه کسی آن را فریز می‌کند
تتر (USDT) یک استیبل‌کوین متمرکز است. قرارداد هوشمند آن روی شبکه‌هایی مثل ترون و اتریوم به شرکت صادرکننده اجازه می‌دهد یک آدرس را در فهرست سیاه بگذارد. از آن لحظه، آن آدرس نمی‌تواند تتر بفرستد، هرچند موجودی‌اش روی بلاکچین همچنان دیده می‌شود.
این اختیار در شرایط استفاده‌ی رسمی تتر صریح آمده است: تتر می‌تواند توکن‌های کاربر را فریز کند، آدرسی را که تتر در آن است در فهرست سیاه بگذارد و حتی دارایی را توقیف کند. همین سند می‌گوید تتر ممکن است بدون اطلاع قبلی به مراجع قانونی گزارش بدهد. در اطلاعیه‌ی تتر درباره‌ی همکاری با نهادهای قضایی هم آمده که این کمک داوطلبانه و در پاسخ به درخواست‌های معتبر نهادهای قانونی انجام می‌شود.
یعنی فریز نه کار صرافی ایرانی است و نه کار یک سرویس بررسی آدرس؛ تصمیم در دست صادرکننده‌ی تتر است. برای این‌که ببینید فریز در عمل چه شکلی دارد و چرا برای کاربران ایرانی حساس است، راهنمای کامل فریز شدن تتر در صرافی‌های ایرانی را بخوانید.
بعد از فریز چه اتفاقی برای موجودی می‌افتد: ماندن، سوزانده شدن یا آزاد شدن
بر اساس اسناد رسمی تتر که بررسی کردیم، سه سرنوشت برای موجودی فریزشده ممکن است:
- ماندن در حالت فریز: ساده‌ترین حالت. موجودی روی آدرس می‌ماند، ولی هیچ انتقالی از آن آدرس انجام نمی‌شود. برای صاحب آدرس، این عملا یعنی دارایی غیرقابل استفاده است.
- توقیف و صدور دوباره: شرایط استفاده‌ی تتر از حق «توقیف و بازپس‌گیری» توکن‌ها و تحویل آن به مراجع قانونی حرف می‌زند. تتر در همان اطلاعیه نوشته بخشی از دارایی‌های فریزشده دوباره صادر شده یا قرار است صادر شود، و در یک پرونده‌ی کلاهبرداری در آمریکا اعلام کرده بود وجوه به قربانیان برمی‌گردد. در این حالت موجودی آدرس فریزشده ممکن است کم شود؛ رادار SafeON هم در توضیح داده‌هایش می‌گوید موجودی آدرس فریزشده ممکن است بعدا با سوزاندن دارایی توسط تتر کم شود.
- آزاد شدن: تتر در اطلاعیه‌ی پرونده‌ی ۲۲۵ میلیون تتری نوشته اگر کیف پول‌های قانونی در عملیات فریز گرفتار شده باشند، با نهادهای قانونی و صاحبان آن کیف پول‌ها برای رفع فریز «در صورت مقتضی» کار می‌کند. یعنی آزادسازی ممکن است، اما شرط دارد و تضمینی نیست.
اسناد رسمی تتر جزئیات فنی یا زمان‌بندی هیچ‌کدام از این مسیرها را توضیح نمی‌دهند؛ هر ادعای دقیق‌تری که جایی می‌بینید را با احتیاط بخوانید.
چند آدرس آزاد شده‌اند؟ عددهای رادار فریز از ۲۰۱۷ تا امروز
رادار فریز SafeON فهرست سیاه تتر را دنبال می‌کند. طبق داده‌ی رادار فریز SafeON در زمان نگارش این مطلب (آبان ۱۴۰۵):
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| آدرس‌های فریزشده از سال ۲۰۱۷ | ۱۲٬۳۳۴ آدرس |
| آدرس‌هایی که از فهرست سیاه خارج شده‌اند | ۱٬۳۳۵ آدرس (نزدیک به ۱۱ درصد) |
| آدرس‌های فریزشده در ۳۰ روز اخیر | ۵۲۳ آدرس |
تعداد آدرس‌ها قطعی است؛ مبلغ‌هایی که رادار نشان می‌دهد موجودی آدرس‌های فریزشده‌ی شبکه‌ی ترون در آخرین اندازه‌گیری است، اتریوم در جمع آن حساب نمی‌شود و این مبلغ‌ها ممکن است با سوزاندن دارایی توسط تتر کم شوند. به همین دلیل اینجا فقط تعداد آدرس‌ها را آورده‌ایم. این عددها آمار کلی فهرست سیاه است و چیزی درباره‌ی ملیت یا هویت صاحبان آدرس‌ها نمی‌گوید.
نتیجه‌ی عملی روشن است: از هر ده آدرسی که فریز شده، تقریبا نه آدرس تا امروز آزاد نشده‌اند. برنامه‌ریزی مالی بر پایه‌ی «بالاخره آزاد می‌شود» تصمیم پرخطری است.
تصمیم آزادسازی با کیست و چرا هیچ سرویس بیرونی نمی‌تواند آن را تضمین کند
آزادسازی آدرس از فهرست سیاه فقط با یک تراکنش از سمت تتر ممکن است. اگر تتر شما در حساب یک صرافی متمرکز مسدود شده باشد، آن هم تصمیم خود صرافی است. هیچ وکیل، ربات تلگرامی، «کارشناس بلاکچین» یا سرویس بیرونی کلید این کار را ندارد.
هشدار: پیشنهاد «آزادسازی تتر فریزشده در ازای کارمزد» معمولا کلاهبرداری است. الگوی رایج این است که فرد ابتدا کارمزد یا «هزینه‌ی تایید» می‌گیرد، بعد درخواست پول بیشتر می‌کند و در نهایت ناپدید می‌شود.
آزادسازی یا بازگرداندن دارایی فریزشده در توان هیچ ابزار بررسی ریسکی نیست. SafeON فقط ریسک آدرس را گزارش می‌کند و مشاوره‌ی حقوقی نمی‌دهد؛ کار آن بررسی ریسک آدرس پیش از دریافت تتر و رصد کیف پول است.
اگر تتری که گرفته‌اید از آدرسی آمده که بعدا فریز شد
فریز روی آدرس اعمال می‌شود، نه روی تک‌تک واحدهای تتر. اگر فروشنده بعد از پرداخت به شما فریز شود، تتری که از قبل در آدرس شما نشسته معمولا قفل نمی‌شود. اما این آدرس حالا با یک آدرس فریزشده سابقه‌ی تراکنش دارد و چند پیامد می‌تواند داشته باشد:
- ممکن است امتیاز ریسک کیف پول شما در ابزارهای ضدپول‌شویی بالا برود.
- بسیاری از صرافی‌های خارجی پیش از ثبت واریز، آدرس مبدا را بررسی می‌کنند و اگر ریسک آن بالا باشد ممکن است واریز را نگه دارند یا حساب را محدود کنند.
- اگر آدرس شما خودش در زنجیره‌ی وجوه یک پرونده قرار بگیرد، تتر ممکن است آن را هم فریز کند.
در این وضعیت، قبل از هر واریز به صرافی، ریسک آدرس خودتان را بررسی کنید و از ادغام این وجوه با کیف پولی که برای واریز به صرافی استفاده می‌کنید خودداری کنید. برای تشخیص این‌که آدرس شما یا طرف مقابل در فهرست سیاه است، از ابزار بررسی فریز تتر استفاده کنید.
پیشگیری پیش از خرید تتر خارج از صرافی: بررسی آدرس و رصد کیف پول
یکی از بزرگ‌ترین ریسک‌ها برای کاربران ایرانی وقتی پیش می‌آید که تتر را مستقیم از یک نفر و خارج از صرافی‌های رمزارزی می‌خرند (معامله‌ی P2P یا همتا به همتا؛ مثلا از فروشنده‌ای در گروه تلگرامی با کارت‌به‌کارت). در خرید مستقیم هیچ واسطه‌ای منشا پول را کنترل نمی‌کند. این چک‌لیست را قبل از پرداخت اجرا کنید:
- آدرس فروشنده را پیش از واریز ریال بگیرید و وضعیت فریز آن را بررسی کنید.
- امتیاز ریسک آدرس و منشا وجوهش را ببینید: ارتباط با آدرس‌های تحریم‌شده، میکسرها، کلاهبرداری یا وجوه سرقتی.
- اگر فروشنده از ارائه‌ی آدرس پیش از پرداخت طفره می‌رود یا قیمتش به‌طور غیرعادی پایین است، معامله را متوقف کنید.
- برای معامله‌های تکراری، آدرس طرف مقابل را دوباره بررسی کنید؛ وضعیت یک آدرس با گذشت زمان تغییر می‌کند.
- آدرس خودتان را پیش از واریز به صرافی خارجی هم بررسی کنید.
در پلن‌های پولی SafeON می‌توانید کیف پول خودتان یا طرف‌های معامله‌ی تکراری را در فهرست رصد بگذارید. SafeON ریسک آن‌ها را روزانه دوباره بررسی می‌کند و به محض این‌که رادار درخواست فریز برای آن آدرس ببیند یا آدرس فریز شود، از طریق تلگرام و ایمیل هشدار می‌دهد؛ در برخی پلن‌ها برای افزایش ریسک، هشدار پیامکی یا تماس هم ارسال می‌شود. واریز و برداشت‌های آدرس هم هر چند دقیقه یک بار گزارش می‌شود. اگر سؤالتان این است که آیا خود تتر در آینده برای ایرانی‌ها مسدود می‌شود، مقاله‌ی آیا تتر مسدود می‌شود؟ را ببینید.
سؤالات متداول
آیا تتر فریز شده دوباره آزاد می‌شود؟
ممکن است، ولی کم پیش می‌آید و فقط با تصمیم تتر انجام می‌شود. طبق رادار فریز SafeON، از ۱۲٬۳۳۴ آدرس فریزشده از ۲۰۱۷ تاکنون، ۱٬۳۳۵ آدرس از فهرست سیاه خارج شده‌اند.
وقتی تتر فریز می‌شود موجودی آن کجا می‌رود؟
موجودی روی همان آدرس می‌ماند و قفل است. طبق شرایط استفاده‌ی تتر، این شرکت می‌تواند دارایی را توقیف کند و طبق اطلاعیه‌هایش در برخی پرونده‌ها آن را دوباره صادر کرده یا به قربانیان برگردانده است؛ در این حالت موجودی آدرس فریزشده ممکن است کم شود.
آیا تتر فریز شده را می‌شود به آدرس دیگری فرستاد؟
خیر. آدرسی که در فهرست سیاه تتر است نمی‌تواند تتر بفرستد. هر کسی که ادعا کند با کارمزد این محدودیت را دور می‌زند، به احتمال زیاد کلاهبردار است.
چطور بفهمم آدرس طرف معامله قبلا فریز شده است؟
آدرس را پیش از پرداخت در ابزار بررسی فریز و ریسک SafeON وارد کنید. گزارش، وضعیت فریز آدرس در شبکه‌های ترون، BNB Smart Chain و اتریوم و امتیاز ریسک آن را با دلایلش نشان می‌دهد.
تتر های فریز شده چه می‌شوند؟ ماندن، توقیف یا آزاد شدن