اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم AML و KYC چیست: KYC یعنی صرافی بداند شما چه کسی هستید و AML یعنی صرافی بداند پولتان از کجا آمده است. KYC همان احراز هویت است؛ کارت ملی، عکس سلفی و شماره تلفن. AML یا ضد پولشویی به خود پول نگاه می‌کند؛ اینکه تتری که واریز می‌کنید قبلا از چه آدرس‌هایی گذشته است. این دو کنار هم کار می‌کنند، اما جای هم را نمی‌گیرند. برای همین ممکن است احراز هویت شما کامل باشد و باز هم یک واریز نگه داشته شود.
KYC چیست و صرافی با آن چه چیزی را می‌سنجد؟
KYC مخفف Know Your Customer است، یعنی «مشتری‌ات را بشناس». در فارسی به آن احراز هویت می‌گوییم. صرافی می‌خواهد مطمئن شود پشت هر حساب یک آدم واقعی و مشخص هست.
یک مثال روزمره: وقتی در بانک حساب باز می‌کنید، کارمند کارت ملی شما را می‌خواهد. این کار درباره شما است، نه درباره پولی که بعدا به حساب می‌آید. KYC در صرافی هم همین است. معمولا در شروع کار انجام می‌شود و ممکن است گاهی به‌روزرسانی شود؛ مثلا صرافی بعدا مدرک تازه بخواهد.
چیزهایی که در KYC معمولا بررسی می‌شود:
- نام و مشخصات هویتی و مدرک شناسایی
- تطبیق چهره با مدرک (سلفی یا ویدیو)
- شماره تلفن و گاهی نشانی محل سکونت
AML چیست و چرا به منشا پول نگاه می‌کند؟
AML مخفف Anti-Money Laundering است، یعنی ضد پولشویی. سوال اصلی AML این نیست که شما کیستید؛ این است که این پول از کجا آمده. در دنیای رمزارز، هر تراکنش روی بلاکچین ثبت می‌شود. پس می‌شود دید یک مقدار تتر پیش از رسیدن به آدرس شما از کجا عبور کرده است.
یک مثال ساده: فرض کنید اسکناسی که در دست دارید قبلا در یک سرقت دست‌به‌دست شده باشد. شما دزد نیستید، اما آن اسکناس سابقه دارد. تتر هم همین‌طور است. اگر تتر واریزی شما از آدرس‌هایی آمده باشد که به کلاهبرداری، دارایی سرقتی، میکسر یا آدرس‌های تحریم‌شده وصل‌اند، سیستم AML صرافی آن را پرخطر می‌بیند.
اگر می‌خواهید بدانید این مسیر پول چطور دنبال می‌شود، راهنمای ردیابی ولت و تراکنش ارز دیجیتال را بخوانید. این مقاله درباره فرایند صرافی است. اگر درباره خود روش‌های پولشویی و تتر آلوده کنجکاوید، مقاله پولشویی ارز دیجیتال و تتر آلوده برای همین نوشته شده است.
جدول فرق KYC، AML و پایش تراکنش
یک بخش سوم هم هست که معمولا کمتر از آن حرف زده می‌شود: پایش تراکنش. یعنی بررسی مداوم تراکنش‌ها، نه فقط یک بار. این جدول سه مفهوم را کنار هم می‌گذارد:
| موضوع | KYC (احراز هویت) | AML (ضد پولشویی) | پایش تراکنش |
|---|---|---|---|
| سوال اصلی | شما کیستید؟ | پول از کجا آمده؟ | الان چه اتفاقی می‌افتد؟ |
| به چه چیزی نگاه می‌کند | مدرک و مشخصات شخص | سابقه آدرس‌ها و مسیر پول | هر واریز و برداشت تازه |
| چند بار انجام می‌شود | معمولا در شروع کار، با به‌روزرسانی گاه‌به‌گاه | برای واریزها و قوانین کلی حساب | به‌طور مداوم |
| مثال روزمره | نشان دادن کارت ملی در بانک | پرسیدن سابقه یک اسکناس | دوربین مداربسته‌ای که همیشه روشن است |
خلاصه اینکه KYC به آدم نگاه می‌کند، AML به پول و پایش تراکنش به رفتار در طول زمان. البته KYC و پایش تراکنش هر دو بخشی از برنامه بزرگ‌تر AML صرافی‌اند، نه سیستم‌هایی جدا از آن.
چرا با وجود احراز هویت، واریز تتر ممکن است نگه داشته شود؟
این رایج‌ترین سردرگمی است. خیلی‌ها فکر می‌کنند وقتی احراز هویت کامل شد، دیگر هیچ مشکلی پیش نمی‌آید. اما احراز هویت فقط می‌گوید شما شناخته‌شده‌اید. چیزی درباره سابقه تتری که واریز می‌کنید نمی‌گوید.
بسیاری از صرافی‌ها پیش از اینکه واریز را به حساب بنشانند، آدرس مبدا را بررسی می‌کنند. اگر ریسک آن بالا باشد، ممکن است واریز را نگه دارند، توضیح بخواهند یا حساب را محدود کنند. پس این سناریو کاملا ممکن است:
- شما احراز هویت کامل دارید.
- تتری را از کیف پول خودتان به صرافی می‌فرستید.
- آن تتر قبلا از یک آدرس پرخطر به دست شما رسیده است.
- صرافی واریز را نگه می‌دارد، هرچند شما کار اشتباهی نکرده‌اید.
یک خطر جدی‌تر هم هست: فریز. شرکت تتر می‌تواند آدرس‌هایی را مسدود کند. طبق رادار فریز تتر SafeON، در مهر ۱۴۰۵ تعداد ۴۹۶ آدرس فریز شد و در ۳۰ روز اخیر هم ۴۹۷ آدرس. تعداد آدرس‌ها قطعی است، اما مبلغ‌های رادار فقط موجودی تتر شبکه ترون را می‌شمارند و ممکن است بعدا کم شوند؛ ماه‌ها هم شمسی و به وقت تهران است. این عددها آمار کلی‌اند و درباره هیچ شخص مشخصی چیزی را ثابت نمی‌کنند.
پس اگر قصد واریز به یک صرافی خارجی دارید، بهتر است پیش از واریز، کیف پول خودتان را هم بررسی کنید.
AML برای خرید تتر خارج از صرافی: پیش از پرداخت، آدرس طرف را بررسی کنید
خیلی از ایرانی‌ها تتر را از صرافی نمی‌خرند، بلکه آن را مستقیم از یک نفر و خارج از صرافی‌های رمزارزی می‌خرند (معامله‌ی P2P یا همتا به همتا؛ مثلا از فروشنده‌ای در گروه تلگرامی با کارت‌به‌کارت). در این حالت هیچ صرافی‌ای برای شما AML انجام نمی‌دهد. خودتان باید جای صرافی بنشینید.
خبر خوب این است که همان بررسی را خودتان هم می‌توانید انجام دهید. مراحل ساده است:
- پیش از پرداخت، آدرس کیف پولی را که فروشنده می‌خواهد از آن تتر بفرستد از او بگیرید.
- آن آدرس را در ابزار استعلام ولت وارد کنید.
- امتیاز ریسک (از ۰ تا ۱۰۰) و دلیل‌های آن را بخوانید؛ مثلا ارتباط با آدرس‌های تحریم‌شده OFAC، وضعیت فریز تتر یا عبور پول از میکسر و کلاهبرداری.
- اگر ریسک بالا بود یا آدرس فریز شده بود، معامله را انجام ندهید و پول نفرستید.
- اگر ریسک پایین بود، باز هم مقدار کم را اول امتحان کنید.
SafeON آدرس‌های شبکه ترون (TRC20) و BNB Smart Chain را کامل بررسی می‌کند و برای اتریوم وضعیت فریز را نشان می‌دهد. گزارش هم به‌صورت PDF قابل ذخیره است.
اگر با یک فروشنده چند بار معامله می‌کنید یا می‌خواهید کیف پول خودتان را زیر نظر داشته باشید، در پلن‌های پولی می‌توانید آن آدرس را به فهرست رصد اضافه کنید. SafeON ریسک را هر روز دوباره بررسی می‌کند و به محض اینکه رادار درخواست فریز آدرس را ببیند یا آدرس فریز شود، از طریق تلگرام و ایمیل هشدار می‌دهد؛ در بعضی پلن‌ها برای بالا رفتن ریسک پیامک و تماس هم هست. واریز و برداشت‌ها هم هر چند دقیقه گزارش می‌شود.
یادتان باشد: SafeON فقط ریسک را نشان می‌دهد. تتر فریزشده را آزاد یا پول از دست رفته را برنمی‌گرداند و مشاوره حقوقی هم نمی‌دهد.
چند اشتباه رایج درباره AML و KYC
- «احراز هویت دارم، پس واریزم امن است.» نه؛ KYC درباره شماست، نه درباره سابقه پول.
- «تتر را از دوستم خریدم، پس پاک است.» دوست شما شاید آدم درستی باشد، اما تتر او ممکن است از آدرس پرخطری آمده باشد.
- «مبلغ کم است، کسی بررسی نمی‌کند.» بررسی آدرس به مسیر پول نگاه می‌کند و فقط به مقدار آن وابسته نیست.
قبل از معامله بعدی، چند لحظه وقت بگذارید و ریسک کیف پول را رایگان در SafeON بررسی کنید.
سؤالات متداول
AML و KYC چه فرقی دارند؟
KYC یا احراز هویت می‌پرسد شما کیستید و به مدرک و مشخصات شما نگاه می‌کند. AML یا ضد پولشویی می‌پرسد پول از کجا آمده و به سابقه آدرس‌ها و مسیر تراکنش نگاه می‌کند. یکی به آدم مربوط است و دیگری به پول.
آیا صرافی‌ها برای کاربران ایرانی هم بررسی AML انجام می‌دهند؟
بررسی آدرس مبدا به مسیر پول روی بلاکچین نگاه می‌کند و به ملیت کاربر وابسته نیست. بسیاری از صرافی‌ها این بررسی را روی واریزها انجام می‌دهند. جزئیات قوانین هر صرافی را باید از خود آن صرافی بپرسید.
اگر احراز هویت کرده باشم، چرا واریزم بررسی می‌شود؟
چون احراز هویت فقط هویت شما را تایید می‌کند. صرافی هنوز باید بداند تتری که واریز شده از آدرس پرخطر یا فریزشده نیامده باشد. اگر ریسک آدرس مبدا بالا باشد، ممکن است واریز نگه داشته شود.
خودم چطور می‌توانم بررسی AML یک آدرس را انجام دهم؟
آدرس کیف پول را، چه مال خودتان چه مال فروشنده، در ابزار استعلام ولت SafeON وارد کنید. امتیاز ریسک و دلیل‌ها را می‌بینید؛ از جمله ارتباط با آدرس‌های تحریم‌شده، وضعیت فریز تتر و منشا پول در چند مرحله قبل.